Homocysteina – co to jest i jaki powinien być jej poziom?

Homocysteina – co to jest?

Homocysteina to aminokwas siarkowy, który powstaje w organizmie człowieka w wyniku przemiany chemicznej metioniny pochodzącej z białek zwierzęcych znajdujących się m.in. w mięsie, jajach lub rybach. Odpowiada ona za poprawę pracy organizmu, przede wszystkim odbudowę uszkodzonych tkanek. 

Jednak podwyższona homocysteina jest niebezpieczna, ponieważ zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, takich jak udar mózgu oraz miażdżyca, a także powstawania zakrzepów. Zbyt duża ilość tego aminokwasu we krwi powoduje, że naczynia krwionośne stają się mniej elastyczne, co jest istotnym czynnikiem przyczyniającym się do podwyższenia ryzyka wystąpienia chorób wieńcowych.

Określenie poziomu homocysteiny w organizmie następuje na podstawie badania krwi pobranej z żyły łokciowej pacjenta. Na badanie należy udać się będąc na czczo, przynajmniej od 8 godzin. Można w tym czasie przyjmować jedynie czystą wodę. Najpełniejsza diagnoza możliwa jest na podstawie badania homocysteiny zarówno we krwi, jak i w moczu. 

Poziom homocysteiny we krwi - normy

Odpowiedni zakres referencyjny homocysteiny w osoczu ludzkim powinien mieścić się w granicach 5-15 mikromoli/l. Normą jest również wynik 15 mol/l, choć już podwyższenie do 11-13 mol/l może prowadzić do uszkodzenia śródbłonka wyścielającego naczynia krwionośne komórek. Wynik 20-30 mikromoli/l uznaje się za hiperhomocysteinemię, czyli podwyższony poziom homocysteiny. 

Przyczyny hiperhomocysteinemii

Nadmiar homocysteiny we krwi może mieć przyczyny:

  • pierwotne,
  • wtórne.

Przyczyny pierwotne to m.in. zaburzenie genetyczne – mutacja genu MTHFR, który normalnie odpowiada za utrzymanie prawidłowego stężenia homocysteiny w osoczu. W wyniku mutacji genu i zaburzeń metabolizmu homocysteiny kwas foliowy jest źle wchłaniany przez organizm, a jego deficyt powoduje podwyższenie poziomu aminokwasu. 

W przypadku hiperhomocysteinemii spowodowanej przez mutację, należy przeprowadzić u pacjenta badanie genetyczne. Pozwala to lekarzowi przepisać specjalnie dobrany dla pacjenta kwas foliowy, który nie spowoduje negatywnych skutków jego przyjmowania. 

Wtórne przyczyny wysokiej homocysteiny występują znacznie częściej i należą do nich niedobór takich składników ważnych dla naszego zdrowia jak:

  • kwas foliowy,
  • witaminy z grupy B, w szczególności witaminy B12 oraz B6.

Przyczyną podwyższenia homocysteiny mogą być również choroby takie jak:

  • rak jajnika i piersi,
  • białaczka limfoblastyczna,
  • łuszczyca,
  • choroba Addisona-Biermera (anemia złośliwa),
  • niewydolność nerek,
  • niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca I oraz II stopnia,
  • przewlekłe choroby zapalne oraz autoimmunizacyjne.

Wpływ na zbyt wysoki poziom homocysteiny ma także niewłaściwy tryb życia, w tym:

  • nieodpowiednia dieta,
  • picie zbyt dużej ilości kawy,
  • brak aktywności fizycznej,
  • nadużywanie alkoholu i narkotyków,
  • stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
  • przyjmowanie leków, m.in. metotreksatu czy fenytoiny.

Stwierdzono również zależność pomiędzy wysokim poziomem homocysteiny a cholesterolu. Zaburzenie w występowaniu obu tych składników w organizmie może prowadzić do chorób układu wieńcowego. Bagatelizowanie badań poziomu homocysteiny na rzecz cholesterolu może prowadzić do utrudnień w leczeniu powikłań. 

Badanie poziomu homocysteiny - wskazania do badania

Pomiar stężenia homocysteiny powinno się wykonać przede wszystkim w następujących przypadkach:

  • przy podwyższonym ryzyku chorób układu krążenia, np. u osób młodych, u których jednak wystąpił zawał serca lub udar mózgu, a w rodzinie zdarzały się zgony na skutek istnienia chorób sercowo-naczyniowych;
  • przy potwierdzonym niedoborze witaminy B12 oraz kwasu foliowego;
  • przy podejrzeniu wrodzonych zaburzeń metabolizmu homocysteiny;
  • u osób z zakrzepicą;
  • u osób starszych lub niedożywionych;
  • u osób otyłych i cierpiących na nadciśnienie;
  • u osób uzależnionych od alkoholu lub narkotyków;
  • u chorych po różnego rodzaju incydentach jak zawały, udary czy wylewy;
  • u niemowląt z podejrzeniem homocystynurii, czyli wrodzonej choroby metabolicznej powodującej niewłaściwy metabolizm aminokwasu metioniny.

Co oznacza wysoki poziom homocysteiny?

Wysoki poziom homocysteiny we krwi może oznaczać zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia zawału serca oraz obniżenie szansy na jego przeżycie. Jej nadmiar powoduje zahamowanie tworzenia głównych składników naczyń, jak kolagen, elastyna lub proteoglikany, co prowadzi do ich deformacji i niewłaściwego funkcjonowania. Wysoki wskaźnik homocysteiny bywa również powiązany z jaskrą, która prowadzi do degeneracji plamki żółtej oka i nerwu siatkówki. 

Homocysteina a depresja

Wysokie stężenie homocysteiny wykazuje w wielu badaniach korelację z niskim poziomem serotoniny, czyli neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za nastrój. Łączy się ją więc z depresją u mężczyzn w średnim wieku. Część badaczy spekuluje, że również depresja poporodowa może wiązać się z tymczasowo wysokimi poziomami homocysteiny w organizmie kobiet.

Kiedy może wystąpić niski poziom homocysteiny?

Stężenie homocysteiny we krwi potrafi spaść znacząco w okresie ciąży. U ciężarnych może ono wynieść ok. 36 procent wartości sprzed ciąży i wrócić do normy pod koniec trzeciego trymestru. 

Co jeść, aby obniżyć poziom homocysteiny? Dieta i suplementy

Wysokie stężenie homocysteiny można obniżyć, stosując właściwie zbilansowaną dietę oraz jej suplementy zawierające dodatkowe dawki kwasu foliowego, witaminy B6 i B12. Pomocne bywają takie dostępne w sprzedaży preparaty jak modulator homocysteiny, pozwalający zredukować szkodliwe stężenie aminokwasu nawet o ponad połowę. 

Warto wiedzieć, że sporo kwasu foliowego dostarczą nam następujące produkty, które dobrze włączyć do codziennej diety:

  • warzywa zielone, m.in. szpinak, sałata, brokuły, brukselka i pietruszka;
  • rośliny strączkowe: fasole, soczewica, ciecierzyca i groch;
  • pełnoziarniste pieczywo;
  • fermentowane produkty mleczne jak jogurty, kefiry i maślanki;
  • jaja;
  • mięso drobiowe oraz wątróbka.

Najwięcej witaminy B12 znajduje się w pożywieniu pochodzenia zwierzęcego. Dlatego osoby będące na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej, powinny zadbać o jej stałą suplementację. Witamina B6 znajduje się natomiast w mięsie, rybach, roślinach strączkowych, papryce, brukselce, marchwi i bananach. 

Zarówno radykalne zmiany w diecie, jak i suplementację odpowiednich składników wspierających działania wpływające na wysoki poziom homocysteiny, należy poprzedzić konsultacją z lekarzem, który pomoże ocenić słuszność podejmowanych działań i dobierze odpowiednio dawki oraz preparaty.

Nie tylko kremy!

Koenzym Q10 to substancja zwana potocznie witaminą młodości. Występuje we wszystkich komórkach naszego ciała i odpowiada za produkcję energii na poziomie mitochondrium. Największe stężenie tej cennej substancji znajduje się w komórkach organów, które do prawidłowego funkcjonowania potrzebują dużo energii. Nalezą do nich serce, mięśnie, a także wątroba. Koenzym Q10 jest zatem gwarantem prawidłowych przemian energetycznych w naszym organizmie. Chociaż komórki naszego organizmu potrafią go syntetyzować na własne potrzeby, to w pewnych sytuacjach możemy obserwować zbyt niski poziom tej substancji by organizm mógł prawidłowo funkcjonować. Przeprowadzone badania obejmują wpływ koenzymu Q10 na funkcjonowanie między innymi serca, mięśni, a także skóry.

Koenzym Q10 nazywany jest potocznie witaminą młodości!

Komórki skóry są narażone na działaniem promieniowania UVA. Koenzym Q10 zmniejsza ryzyko powstawania tych uszkodzeń poprzez działanie ochronne w zakresie neutralizacji wolnych rodników. Przenikanie ubichinonu do żywych komórek naskórka, w których ulega on redukcji do właściwej formy przeciwutleniacza tj. – ubichinolu potwierdzono w badaniach.  Keranocyty pobrane ze skóry człowieka w obecności koenzymu Q10 są mniej wrażliwe na działanie kolagenazy  i charakteryzują się zwiększoną ilością kwasu hialuronowego. Można zatem przypuszczać, że postępujący z wiekiem spadek zawartości koenzymu Q10 ma istotny wpływ na kondycję skóry. Zważywszy na fakt, że koenzym Q10 dobrze rozpuszcza się w tłuszczach i przenika przez warstwę rogową naskórka może być ważnym składnikiem utrzymującym jędrność i spójność skóry [13].

Aby w pełni wykorzystać pozytywny  wpływ koenzymu Q10 na nasze zdrowie warto rozważyć stosowanie go zarówno w formie doustnej jak i w postaci kremów stosowanych miejscowo.

Koenzym Q10 a wydolność fizyczna

Koenzym Q10 ma istotny wpływ na wydolność fizyczną organizmu. Badania potwierdziły zasadność suplementacji w tym zakresie, ponieważ wykazały wzrost wydolności organizmu w różnych testach wysiłkowych [10]. Badania na zwierzętach również potwierdziły nie tylko zwiększoną wydolność organizmu po stosowaniu koenzymu Q10, ale również wykazały pozytywny wpływ na długość życia[11].

Podobne obserwacje zostały poczyniono w badaniach dotyczących stosowania koenzymu Q10 w objawach charakterystycznych dla zespołu przewlekłego zmęczenia. Odnotowano zwiększenie wydolności fizycznej i poprawę parametrów hemodynamicznych, a w dalszej części badania stwierdzono, powrót objawów tego zespołu po 30 dniach od zaprzestania podawania tego leku [12]. Wyniki badań zdają się być dość oczywiste z uwagi na ścisłą zależność pomiędzy obecnością koenzymu Q10 i procesów energetycznych. Mięśnie też charakteryzują się wysoką zawartością  koenzymu Q10, a mięsień sercowy jest w  tym względzie najlepiej uposażony. Jest też najwięcej badań, które potwierdzają korzystny wpływ koenzymu Q10 na kondycję serca. Suplementacja  koenzymu Q10 przez osoby aktywne fizycznie wydaje się absolutną koniecznością nie tyko ze względu na poprawę wyników sportowych, ale nade wszystko poprawę zdrowia.

Funkcje fizjologiczne

Koenzym Q10 pełni w komórce podstawowe funkcje w łańcuchu oddechowym poprzez czynny udział w przenoszenia elektronów i protonów. Utleniona forma koenzymu Q10 aktywuje wybrane enzymy prowadząc do wytworzenia wysokoenergetycznych związków fosforowych. [8]. Szeroko opisywane właściwości antyoksydacyjne, dzięki którym koenzym Q10 pełni rolę ochronną dla błon komórkowych posiada jedynie jego forma zredukowana zwana ubichinolem, którą uzyskuje po spełnieniu funkcji energetycznych. Obie formy koenzymu Q10 uzupełniają się zatem w zależności od aktualnego stanu energetycznego komórki. Wbrew różnym opiniom nie jest istotna forma w jakiej organizm otrzyma egzogenny koenzym Q10, ponieważ zostanie on przetworzony wg aktualnych potrzeb komórek, do których trafi. Ma istotne znaczenie natomiast nośnik w jakim podajemy ten ważny dla komórek składnik. Koenzym Q10 jest bowiem rozpuszczalny w tłuszczach i tylko taki nośnik gwarantuje dobrą przyswajalność substancji[9]. Osoby osłabione, narażone na ekspozycję na czynniki zwiększające stres oksydacyjny komórek powinny rozważyć suplementację koenzymu Q10.

PRZYCZYNY NIEDOBORU I ŹRÓDŁA KOENZYMU Q10

Niedobór ubichinonu w organizmie człowieka, prowadzi do obniżenia poziomu  energetycznego i zaburza czynność aktywnych metabolicznie tkanek i narządów. Chociaż organizm potrafi samodzielnie syntetyzować koenzym Q10, to zdarzają  się sytuacje niedoboru tej cennej substancji. Przyczyną niedoboru CoQ10 w organizmie człowieka może być nie tylko niedostateczna biosynteza, wynikająca z braku odpowiednich substratów. Inną przyczyną może też być zwiększone zapotrzebowanie organizmu na tę substancję w określonych sytuacjach. Występuje ono u osób wykonujących intensywne wysiłki fizyczne (sportowcy) oraz w stanach chorobowych, którym towarzyszy przyspieszona przemiana energii[4]. Zawartość CoQ10 w różnych tkankach jest również  mniejsza u osób starszych oraz u osób palących papierosy [5]. Ewentualnym brakom CoQ10 można próbować zapobiec poprzez suplementację składników spełniających rolę kofaktorów biosyntezy, do których należą witamina B6,  magnez a także wapń[6] Nie zawsze to jednak wystarcza, a wchłanianie z pożywienia czystego ubichinonu  wynosi zaledwie kilka procent, dlatego w określonych sytuacjach konieczna jest suplementacja jego czystej postaci.

Koenzym Q powstaje z tyrozyny i kwasów tłuszczowych.  Powstawanie endogenne tego związku przebiega w tym samym szlaku przemian, co biosynteza cholesterolu. Związek pomiędzy syntezą koenzymu Q10 i cholesterolu potwierdziły badania, które wykazały, że w wyniku zahamowania procesów prowadzących do powstania cholesterolu, dochodzi również do spadku zawartości koenzymu Q10 w sercu, mięśniach szkieletowych, wątrobie i w innych tkankach [7].

Podczas stosowania statyn – leków obniżających stężenie cholesterolu powinno zostać zatem rozważone jednoczesne stosowanie koenzymu Q10.

Autor: Dr nauk biologicznych Andrzej Kołakowski


ŹRÓDŁA: 1.Drzewoski J. i wsp. Pol. Tyg. Lek. 1986, 61, 84. 2.Nylander M. i wsp .8th International Symposium on the Biomedical and Clinical Aspects of Coenzyme Q.Stockholm, 1993, abstr. 3. Drzewoski J. i wsp.Pol. Tyg. Lek. 1981, 27, 997. >4. Kalen A. i wsp. Lipides, 1989, 24, 579. 5. Appelkvist E. i wsp. Clin. Investig. 1993, 71, 97. 6. Dandysz A. Koenzym Q10 i jego rola w lecznictwie, 2000 7. Dallner G., Sindelar P., Turunen M.The first Conference of the International Coenzyme Q10 Association, Boston, USA, 1998, 16, abstr 8. Danysz A1, Oledzka K, Bukowska-Kiliszek M. Pol J Pharmacol. 1994 Sep-Oct;46(5):457-61. Influence of coenzyme Q-10 on the hypotensive effects of enalapril and nitrendipine in spontaneously hypertensive rats. 9.Pozzi i wsp. Eur. J. Pharm. biopharm 1991, 4, 243. 10. Folkers K., Yamamura Y. W: Biomedical and Clinical Aspects of Coenzyme Q. 11. Drzewoski J., Stępień M. nPrzegl. Lek. 1988, 45, 680. 12. Littarru G. i wsp. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 1971, 68, 2332 13. Halliwell B.Lancet, 1999, 344, 721.

Morwa biała na odchudzanie? – właściwości i zastosowanie

Morwa biała - co to jest i skąd się wzięła?

Morwa biała jest drzewem liściastym, oryginalnie pochodzącym z Chin, Indii i Japonii, gdzie jej lecznicze właściwości były znane i stosowane od wieków. W Chinach morwy uprawiane były przede wszystkim z myślą o hodowli gąsienic jedwabnika morwowego żywiących się ich liśćmi. Ich drzewa osiągają wysokość do 15 metrów i mają niewielkie, jadalne owoce o białym kolorze, podobne do malin. Właściwości lecznicze mają zarówno owoce, jak i liście morwy oraz jej korzenie. Drzewo to cenione było przez starożytnych Chińczyków, którzy wykorzystywali morwę białą w leczeniu chorób pasożytniczych, górnych dróg oddechowych, oczu czy dla obniżeniu stężenia glukozy oraz cholesterolu we krwi. 

Właściwości lecznicze morwy białej

Do najważniejszych leczniczych właściwości morwy białej zaliczane są:

  • antyoksydacyjne,
  • antybakteryjne,
  • przeciwwirusowe,
  • detoksykacyjne. 

Dlatego owoce, liście i korzenie morwy białej można wykorzystywać w profilaktyce przeciwmiażdżycowej, antynowotworowej, wspomagająco w leczeniu cukrzycy oraz przy obniżaniu poziomu „złego” cholesterolu we krwi. Morwę białą stosuje się również jako suplement wspierający odchudzanie i zapobiegający nadmiernemu tyciu. 

Warto wiedzieć, że każda z części morwy białej ma inne właściwości lecznicze. Owoce morwy wykazują więc działanie:

  • antynowotworowe,
  • detoksykujące,
  • moczopędne,
  • przeciwgorączkowe,
  • zmniejszające anemię i obfite krwawienia.

W postaci suszonej owoce morwy mają działanie wzmacniające i regenerujące dla organizmu, a konfitura z nich zabezpiecza komórki przed uszkodzeniami i opóźnia procesy starzenia. 

Z kolei liście morwy białej mają działanie:

  • moczopędne,
  • przeciwgorączkowe,
  • antyoksydacyjne,
  • antyhiperglikemiczne,
  • obniżające poziom glukozy we krwi,
  • wspierające pracę mózgu i układu nerwowego,
  • poprawiające nastrój. 

Wyciąg z korzenia morwy białej może przeciwdziałać rozwojowi nowotworów, a kora drzewa ma właściwości przeciwcukrzycowe, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i przeciwutleniające. 

Wartości odżywcze owoców i liści morwy białej

Owoce morwy białej, dostępne najczęściej w formie suszonej, składają się przede wszystkim z węglowodanów (83 g na 100 g owoców), błonnika (ok. 7 g), białka (3 g) i tłuszczów nienasyconych (3 g). Znajduje się w nich również sporo kwasu askorbinowego (witaminy C), witamin z grupy B, mikro- i makroelementów, jak żelazo, miedź, cynk, mangan, potas i wapń, antyoksydantów i aminokwasów egzogennych nieprodukowanych przez ludzki organizm, jak metionina, treonina, arginina i leucyna. 

W liściach morwy główne składniki to z kolei białka i błonnik pokarmowy oraz związki polifelonowe o właściwościach antyoksydacyjnych. Zawierają one także kwas askorbinowy, beta-karoteny, kwas foliowy, makro- i mikroelementy jak żelazo, wapń i magnez, substancje o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym, przeciwwirusowym i alkaloidy o właściwościach przeciwdiabetycznych. Występująca w morwie białej kwercetyna – rodzaj flawanoidu – wpływa z kolei na utrzymanie prawidłowej gospodarki węglowodanowej i metabolizm węglowodanów, zapobiegając podwyższeniu poziomu sorbitolu we krwi, który może zaburzać działanie układu nerwowego, oczu i nerek. 

Zastosowanie morwy białej - na co może pomóc?

Wysoka zawartość antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników powoduje, że morwa biała znajduje zastosowanie w takich problemach zdrowotnych jak:

  • wysoki poziom glukozy we krwi – cukrzyca typu 2;
  • skłonność do tycia i brak kontroli nad prawidłową masą ciała;
  • niewłaściwa perystaltyka jelit;
  • choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy;
  • anemia i obfite krwawienia;
  • zmiany miażdżycowe spowodowane zbyt wysokim poziomem cholesterolu we krwi;
  • uszkodzenia śródbłonka mózgu i rozwój choroby Alzheimera;
  • przebarwienia skóry.

Stosowanie morwy białej na odchudzanie

Morwa biała, a przede wszystkim napar z jej liści, polecany jest dla osób pragnących zrzucić kilogramy w procesie odchudzania. Wyciąg z liści hamuje aktywność enzymów, które rozkładają cukry złożone do prostych. Dzięki temu nie ulegają one wchłonięciu w układzie pokarmowym, a co za tym idzie – nie odkłada się tkanka tłuszczowa. Popijanie naparu z liści morwy hamuje także łaknienie, co pomaga powstrzymać się od podjadania między posiłkami. Z kolei owoce morwy zawierają antocyjany, które również wspierają osoby walczące z otyłością i nadwagą.

Przeciwwskazania do stosowania morwy białej

Jak każdy suplement diety, morwa biała może czasem oddziaływać w sposób niepożądany na ludzki organizm, wywołując np. efekty alergiczne u stosujących ją osób. W przypadku zauważenia jakichkolwiek objawów uczuleniowych, należy przerwać spożywanie morwy białej w każdej postaci. 

Ze względu na brak badań dotyczących działania morwy białej na organizmy kobiet w ciąży, również one powinny powstrzymać się przed przyjmowaniem suplementów diety zawierających ekstrakt z owoców morwy czy popijaniem naparów z liści tego drzewa. 

W przypadku osób chorych na cukrzycę, powinny skonsultować się z diabetologiem, zanim sięgną po ekstrakty z morwy białej. Jej stosowanie wraz z jednoczesnym przyjmowaniem leków przeciwcukrzycowych może podwyższać ryzyko wystąpienia hipoglikemii – niedocukrzenia – równie groźnego dla cukrzyków jak hiperglikemia.  

Jak spożywać morwę białą?

Najpopularniejszymi dostępnymi powszechnie w sprzedaży produktami z ekstraktem morwy białej są tabletki, głównie ze względu na łatwość ich przyjmowania. Liście i owoce morwy są dostępne także w formie suszonej. Można z nich zrobić napar do popijania w ciągu dnia zamiast herbaty. Suszone owoce morwy białej warto dodawać do owsianek lub jaglanej na śniadanie, koktajli owocowych czy jogurtów na drugie śniadanie. Osoby na diecie muszą jednak zwrócić uwagę na ich kaloryczność. Około 30 g suszonej białej morwy to aż 100 kcal, więc nie należy spożywać jej w zbyt dużych ilościach. 

Innym sposobem włączenia morwy białej do swojej diety jest spożywanie preparatów wieloskładnikowych z ekstraktem z tej rośliny. Są one najczęściej przeznaczone dla osób, które chcą kontrolować poziom glukozy we krwi. 

Niezależnie od powodów, warto zwrócić uwagę na morwę białą i stosować ją jako suplement, zapobiegając zawczasu szkodliwym zmianom w organizmie.

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

Copyright © 2020. All rights reserved.

Add to cart